►Voorspoedige 2020 | Ditsem Nuus kantoor weer oop | Teken in op die DitsemBlits vir daaglikse Nuushooftrekke en weeklikse Nuuskommentaar►

Gedwonge velkleurkwotas in sport, in besonder in rugby, krieket, atletiek en netbal, word op 6 Maart 2019 in die Arbeidshof deur Solidariteit betwis. In die aanloop tot die saak het Solidariteit en AfriForum spesifieke kwotapersentasies vir verskeie sportsoorte ingevolge die Wet op die Bevordering van Toegang tot Inligting (Paia) bekom.

Hierdie inligting het ontbloot dat die bedoeling met kwotas veel verder strek as spankeuses en dat dit selfs die rassesamestelling van afrigters, raads- en komiteelede en  ondersteuningspersoneel behels. Opsommend kom dit voor of die sportowerhede op ʼn sentrale wyse die rassesamestelling van alle werknemers in die werksomgewing van sport wil reguleer.

Die respondente in die hofsaak is die SA Rugbyunie (SARU), Krieket SA (KSA), Atletiek SA (ASA) en Netbal SA (NSA), asook die Minister van Sport. In hul hofstukke voer Solidariteit aan dat indien die beplande Transformasiehandves van die regering goedgekeur sou word, dit die Minister van Sport, Tokozile Xasa, bykans onbeperkte mag oor sport sal gee. As voorbeeld hiervan is die moontlikheid dat indien ʼn sportsoort nie aan kwotavereiste voldoen nie, die befondsing van die betrokke sportsoort opgeskort kan word


Solidariteit sê indien hul hofsaansoek slaag, sal dit ʼn einde bring aan die politisering van sport en sal die fokus kan verskuif na die ontwikkeling en ontginning van die talente van alle atlete en spelers.

Volgens 'n nuwe opdrag van SA Skole-atletiek (Sasa) in 'n omsendbrief aan skole-afrigters moet minstens 40% van alle skole-atletiekspanne voortaan uit atlete van sg. voorheen benadeelde gebiede oftewel bruin en swart leerlinge, bestaan. Dit geld vir elke item op distriks-, provinsiale en nasionale vlak en is ondanks meriete of tye en afstande behaal.

Volgens hierdie vereistes mag slegs 'n maksimum van drie atlete in hoërskoolspanne op meriete gekies word, met minstens een atleet wat swart of bruin moet wees, op welke atleet kwalifiserende standaarde nie van toepassing sal wees nie. 'n Maksimum van ses atlete per item per provinsie (insluitende 'n bruin of swart atleet) mag deur provinsies ingeskryf word en in gevalle waar daar minder as ses atlete is, moet minstens een aan die kwotavereiste voldoen.

Vir laerskole mag slegs 'n maksimum van twee atlete per item op meriete gekies word, nadat hulle gekwalifiseer het, met een wat 'n kwota-atleet moet wees, op wie die kwalifiserende vereistes ook nie van toepassing sal wees nie.

Hierdie nuwe voorskrif kom ondanks die feit dat van die 108 goue medaljes wat verlede jaar by die nasionale hoërskolebyeenkoms toegeken is, 34 medaljes deur swart of bruin atlete verower is.

In kommentaar op die nuwe voorskrif sê dr. Danie Brink, uitvoerende hoof van die Skole-Ondersteuningsentrum (SOS), die nuwe kwotas gaan veral in Afrikaanse skole atletiek doodwurg. Hy sê Afrikaanse skole het ontsettende talentvolle atlete en dat skole groot moeite doen om atletiekbyeenkomste van hoë standaard aan te bied, maar dat die nuwe kunsmatigheid hulle hul aptyt vir atletiek van wêreldgehalte gaan doodsmoor.

Die nasionale Laerskole-atletiekkampioenskappe word 14-16 Maart te Germiston gehou, terwyl die Hoërskole-atletiekkampieoskappe 21-23 Maart te Port Elizabeth is.

Interessant genoeg, was op die afgelope Vrystaatse Hoërskole-atletiekkampioenskappe 1-2 Maart in Bloemfontein 'n plattelandse skool, Hoërskool Voortrekker van Bethlehem, die topskool met 44 medaljes, met Grey Kollege in die tweede plek met 36 medaljes. Hoe moet nou so 'n plattelandse skool met wit en swart leerlinge geskoei op meriete, die kwota-opdrag van Sasa verwerk?

Go to top